اطفا حریق آتش نشانی

اطفا حریق آتش نشانی بیشترین محافظت را از اموال و افراد در برابر آتش فراهم می کند. در صورت بروز آتش سوزی ، این سیستم آسیب ها را به حداقل می رساند.

مهندسین مشاور لوله گستر ماهدشت همیشه بهترین نوع صحیح سیستم خاموش کننده اتومات و عامل سرکوب را برای هر مورد خاص بر اساس بار آتش ، نوع محل و فعالیت های انجام شده در آن محل انتخاب می کنند. کپسول های آتش نشانی وسایلی ضد حریق هستند که برای خاموش یا کنترل آتش سوزی های کوچک ، اغلب در مواقع اضطراری مورد استفاده قرار می گیرند. به طور معمول کپسول های آتش نشانی شامل مخزن فشار استوانه ای دستی هستند که حاوی ماده ای است که برای خاموش کردن آتش از آن خارج می شود.

اطفا حریق آتش نشانی

نمونه کپسولهای اطفا حریق

 

انواع مختلف سیستم اطفا حریق چه میباشد ؟

 

اکنون می دانیم اطفا حریق یعنی چه ! برخلاف سیستم قدیمی مبنی بر آب ، امروزه انواع مختلفی از سیستم اطفا حریق وجود دارد. این گزینه های ویژه محافظت در برابر آتش سوزی به صورت زیر دسته بندی می شوند :

  • مواد پاک کننده شیمیایی = شامل ECARO-25® (HFC-125) ، FM-200 (HFC-227ea) ، ۳MTM NovecTM 1230 مایع ضد حریق و سایر موارد است که همه این مواد عکس العمل سریعی در برابر آتش داشته و مهم تر از همه این است که راه حلی بی خطر برای خاموش کردن آتش محسوب می شوند.
  • گازهای بی اثر = شامل نیتروژن ، آرگون و CO2 یا ترکیبی از دو یا چند ماده می باشد و سطح اکسیژن را تا جایی کاهش می دهد که احتراق پایدار نباشد. این عوامل گازی هم برای افراد و هم برای محیط زیست بی خطر هستند.
  • سیستم CO2 = مقدار زیادی از اکسیژن را تامین می کند که سطح اکسیژن را تا حدی کاهش می دهد که احتراق در آن رخ ندهد. از آنجایی که برای افراد بی خطر نیست ، CO2 فقط برای کاربردهای محلی یا مناطقی که معمولا توسط کارمندان یا مشتریان غیرقابل دسترسی هستند ، توصیه می شود.
  • سیستم آب – کف = با تولید قطرات آب فوق العاده ریز و استفاده از ۵۰ تا ۹۰ درصد آب کمتری نسبت به آبپاش آتش نشانی قدیمی ، سیستم آبپاش ها را بهبود بخشیده و در نتیجه خسارت کمتری وارد می کند. این سیستم جهت داشتن قابلیت مداوم به منبع آب ساختمان ها متصل می شود.

تا به اینجا متوجه شده اید که سیستم اطفا حریق چیست و به طور کلی به چند دسته تقسیم می شود. توجه داشته باشید که مهم ترین مرحله در فرآیند تصمیم گیری شما ، یافتن بهترین راه حل متناسب با نیاز شماست.

  1. کارهای تجاری = شامل بیمارستان ، مراکز درمانی ، مدارس ، کتابخانه ها و ساختمان های اداری است ، مکان هایی که مردم در آن زندگی و کار می کنند. هر یک از این مراکز کاربردهای مختلفی داشته و از سیستم های اطفا حریق متفاوتی استفاده می کنند. به عنوان مثال مراکز درمانی از آب و کف برای محافظت از اتاق ها و نواحی مشترک و ژنراتورهای پشتیبان و از مواد شیمیایی همچون HFC-125 و HFC-227ea برای اتاق های سرور و تجهیزات الکتریکی پزشکی همچون MRI استفاده می کنند.
  2. کارهای صنعتی = شامل کارخانه ها و فروشگاه های ماشین آلات است ، جایی که همه چیز ساخته می شود. CO2 و آب کف به دلیل مقرون به صرفه بودن و انواع خطرات رایج در این محیط ها بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. به عنوان مثال ، سیستم آب کف در سرکوب آتش های کلاس B ، خطرات ناشی از آتش سوزی مبتنی بر مایع در ارتباط با لغزنده های ترمز ماشین ، شفت های توربین و ژنراتورها موثر است. C02 برای برنامه های محلی در دستگاه های خاص یا بخش های یک خط مونتاژ توصیه می شود.
  3. کاربردهای باارزش غیر قابل تعویض = شامل مراکز داده ، امکانات ارتباط از راه دور ، موزه ها و اماکن تاریخی ، جایی که دارایی های مهم نگهداری می شوند. برای بیشترین حفاظت و حفظ دارایی های غیر قابل تعویض مانند اطلاعات کاربر تحت پشتیبانی سرور یا وسایل تاریخی مصنوعی ، مواد گازی ( شیمیایی یا بی اثر ) ایده آل هستند.
تاسیسات اطفا حریق صنعتی

نمونه تاسیسات اطفا حریق

 

آشنایی با سیستم های اطفا حریق اتومات :

 

قطعا تا به اینجا متوجه شده اید که سیستم اطفا حریق چیست . سیستم اطفاء حریق به صورت اتومات برای کنترل و خاموش کردن آتش طراحی شده است تا در همان دقایق اولیه و قبل از به وجود آمدن خرابی و گسترش آتش سوزی ، آتش را خاموش کند. به یاد داشته باشیم که این سیستم کاملا خودکار عمل کرده و بدون دخالت انسان آتش را خاموش می کند. سیستم های اطفا حریق ساختمان ، بسته به تعداد طبقات و نوع ساختمان انواع مختلفی دارند. بطور کلی سیستم های اطفاء حریق اتومات را می توان به دسته های زیر تقسیم کرد :

  • سیستم اطفا حریق اتومات آبی
  • سیستم اطفا حریق اتومات CO2
  • سیستم اطفا حریق اتومات پودری
  • سیستم اطفا حریق اتومات فوم
  • سیستم اطفا حریق اتومات گازی
  • سیستم اطفا حریق اتومات مه یا پودر آب
سیستم اطفا حریق اتوماتیک

کاربر در حال تنظیم سیستم اطفا حریق اتوماتیک

سیستم اطفا حریق آبی

روش های اطفای آبی از متداول ترین راهکارهای مقابله با حریق در مراکز صنعتی و ساختمان ها به شمار می آید. از این سیستم در اطفاء حریق کلاس A و جهت خنک سازی کلاس های B و C استفاده می شود. برخی از کاربردهای آن عبارتند از ساختمان های اداری و مسکونی و تجاری ، هتل ها ، موزه ها ، پارکینگ ها ، ترانس های برق ، تانک ها و مخازن نگهداری سوخت و مواد شیمیایی ، کشتی ها ، بنادر و انبارها. سیستم های اطفای حریق آبی به طورکلی شامل مجموعه کاملی از ادوات از قبیل پمپ های مخصوص اطفای حریق ، نازل ، اسپرینکلر و تجهیزات نظارتی می باشد و به چهار روش زیر تقسیم می شوند :

  • سییستم لوله تر
  • سیستم لوله خشک
  • سیستم پیش‌عملگر
  • سیستم سیلابی
سیستم اطفا حریق آبی

سیستم اطفا حریق آبی اتوماتیک

 

اطفا حریق گاز CO2 به چه معناست ؟

ممکن است این سوال برایتان پیش آمده باشد که اطفاء حریق گاز CO2 یعنی چه ؟ در واقع در این سیستم از گاز دی اکسید کربن ( CO2 ) معمولا در ترکیبات داخل کپسول های آتش نشانی استفاده می شود. کپسول آتش نشانی دی اکسید کربن خاموش کننده ای چند منظوره ای است که برای مقابله با خطرات ناشی از آتش سوزی مایعات قابل اشتعال ، آتش سوزی مواد کربن دار و آتش سوزی های حریق های الکتریکی بسیار مناسب می باشد.

برای کار با این نوع از خاموش کننده ها ، ابتدا می بایست دسته را محکم گرفته و پین محرک را از محل آن جدا کنید. سپس اهرم را فشار داده و شیپور تخلیه کننده را به سمت محل حریق گرفته و گاز را بر روی حریق بریزید. به دلیل سرمای زیاد گاز دی اکسید کربن ، نباید هیچ یک از قسمت های بدن ارتباطی با دهانه یا دریچه تخلیه داشته باشد زیر ممکن است باعث سوختگی در قسمت تماس شود. به دلیل گاز بودن مواد موجود در این کپسول ها و قدرت پراکندگی زیاد ، باید این نکته را در نظر داشته باشید که باید آتش خود را از فاصله کمتری خاموش کنید. مزایای این سیستم به شرح زیر است :

  • به لحاظ زیست محیطی ، گاز CO2 اثر بدی روی طبیعت ندارد و یکی از گازهایی است که در جو زمین وجود دارد.
  • خاصیت نارسانایی و عایق الکتریکی بودن باعث می ‌شود در موقعیت های مختلفی این سیستم کاربردی باشد.
  • استفاده از آن محدودیت زیادی ندارد و می‌ تواند در موقعیت‌ های مختلف برای مهار آتش ‌سوزی استفاده شود.
  • سرعت بالایی در کنترل آتش‌ سوزی دارد و می ‌تواند تنها در چند ثانیه به کل منطقه‌ خطر نفوذ کرده و آتش را خاموش کند.
اطفا حریق گاز CO2

اطفا حریق به وسیله گاز CO2

سیستم اطفا حریق پودری :

سیستم اطفاء حریق پودری نمونه ای از سیستم های اطفای حریق است که جایگزین سیستم اطفای حریق هالون ۱۳۰۱ و سیستم اطفاء حریق کربن دی اکسید CO2 پرفشار می باشد. این سیستم شبیه سیستم اطفای حریق گازی یا سیستم اطفای حریق شیمیایی خشک بر پایه ذرات است. سیستم اطفای حریق پودری از ذرات بسیار ریز جامد و مواد گازی برای خاموش کردن آتش استفاده می کند، ماده جامد و گازی بر اثر واکنش گرمازا تولید می شوند. بر اثر یک واکنش گرمازا ، ذرات ریز آیروسل فشرده و گاز سیال از سیستم اطفاء حریق آیروسل خارج می شوند. مزایای این سیستم اطفا حریق چیست :

  • موثر برای انواع طبقه بندی آتش
  • موثرترین سیستم اطفا حریق با توجه به وزن
  • جایگزین هالون ۱۳۰۱ و غیر سمی
  • هزینه نگهداری و پشتیبانی بسیار پایین
  • بدون نیاز به لوله کشی و مخازن تحت فشار
  • کم وزن و کم حجم
  • ایجاد کمترین میزات آلودگی پس از عملیات اطفاء
سیستم اطفا حریق پودری

کپسول اتوماتیک اطفا حریق پودری

سیستم اطفا حریق فوم چیست ؟

سیستم FOAM معمولا جهت اطفا حریق مناطق پرخطر شامل کلاس B از قبیل انبارهای مایعات قابل اشتعال ، آشیانه های هواپیما ، مخازن سوخت ، سالن های رنگ و… به کار می روند و انتخاب کف آتش نشانی بستگی به مواد قابل اشتعال دارد. سیستم های مورد استفاده در این زمینه می توانند به صورت دستی و یا به طور اتومات باشند. لازم به ذکر است در مواردی که مواد قابل اشتعال از مواد نفتی قطبی تشکیل شده باشند ، باید از فوم مقاوم در برابر حلال ها استفاده شود. اساس عملکرد این سیستم اطفا حریق به چه معناست ؟! عملکرد آن بدین گونه است که در هنگام اطفاء ، سیستم آب و فوم را به نسبت معینی در یک تناسب ترکیب کرده و از طریق شبکه لوله کشی به نازل های نصب شده در محیط رسانیده و عملیات اطفاء را انجام می دهد. تجهیزات مورد استفاده در سیستم اطفاء حریق به وسیله فوم تا حدودی مشابه تجهیزات سیستم اطفاء حریق به وسیله آب است با این تفاوت که در این سیستم ، علاوه بر مخازن آب از نازل های فوم ، شیرهای اتومات ، پمپ ها و مخازن مخصوص فوم استفاده می گردد.

سیستم اطفا حریق فوم

تست سیستم اطفا حریق فوم

سیستم اطفا حریق گازی چیست ؟

اطفا حریق گازی یعنی چی ؟! این سیستم با کمک ماده خاموش کننده گاز یا از طریق جابجایی اکسیژن ( کاهش میزان اکسیژن ) یا اثرات جسمی ( استخراج گرما ) آتش را خاموش می کند. برخلاف سیستم آب پاش ( اسپرینکلر ) ، این سیستم نه تنها برای سرکوب بلکه برای خاموش کردن آتش طراحی شده است! از این سیستم زمانی که سیستم های خاموش کننده آب ، کف یا پودر موثر نیستند یا اگر خاموش کردن با مواد خاموش کننده فوق الذکر می تواند خسارت قابل توجهی ایجاد کند ، استفاده می شود. معمولا برای اتاق های برق و IT و سرور این سیستم اطفا حریق کاربرد دارد.

این سیستم خاموش کننده یکی از ” تمیزترین ” سیستم های مهار آتش محسوب می شود. گازهای خاموش هیچ تاثیری در سیستم های الکتریکی معمولی مانند سرورها و غیره ندارند. محدوده ای از گازهای خاموش کننده مختلف می تواند برای سیستم خاموش استفاده شود. خواص مختلف گازهای خاموش کننده نیز میزان استفاده از آنها را تعیین می کند. مناطق استفاده از سیستم های خاموش کردن گاز به عنوان مثال شامل موارد زیر است :

  1. سیستم های IT و اتاق های رایانه
  2. اتاق های بایگانی و نگهداری اسناد
  3. مراکز تماس اضطراری ، برج پرواز ، برج کنترل ، ایستگاه های فرستنده تلفن همراه ، مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنتی ، تلویزیون ، رادیو و اتاق کنترل
  4. گالری ها ، کتابخانه ها ، اتاق های پروژکتور فیلم ، موزه ها
  5. بخش پزشکی : سیستم های تصویربرداری ، اتاق عمل ، ایستگاه های تلفن همراه
  6. امکانات صنعتی مانند آزمایشگاه ها ، اتاق کنترل ، سکوهای حفاری دریایی ، تجهیزات رباتیک
سیستم اطفا حریق گازی

تست سیستم اطفا حریق گازی

سیستم اطفا حریق مه – آب

اطفاء حریق از طریق سیستم مه پاش در ابتدا با فرآیند خنک سازی محیط شروع می شود. در این فرآیند به دلیل وجود قطرات ریز آب ، حرارت محیط به سرعت کاهش می یابد. سپس در مرحله جایگزینی اکسیژن و رقیق سازی ، بخار آب تولید شده اکسیژن را از محل آتش سوزی می راند و قطرات آب با ایجاد لایه ای مرطوب و جدا کننده در سطح حریق می نشیند و از ارتباط آن با هوا جلوگیری می نماید. در نهایت ریزش قطرات کوچک آب با فشار لازم منجر به جداسازی و شستشوی مواد مشتعل از شعله شده و نقش به سزایی در خاموش کردن آن ایفا می کند.

سیستم اطفا حریق مه – آب

تست سیستم اطفا حریق مه – آب

اگرچه سیستم های آبپاش رایج ترین نوع سیستم مهار آتش محسوب می شود ، در برخی موارد برای مهار آتش نباید از آب استفاده کرد. در علم آتش سوزی چندین کلاس برای انواع آتش وجود دارد : A ، B ، C ، D ، K. به عنوان مثال آتش سوزی کلاس A با چوب درگیر بوده و سیستم آب پاش برای آن مناسب است. از طرف کلاس C آتش سوزی الکتریکی است و استفاده از آب برای مهار آتش خطرناک است. به طور کلی محیط خاص مشخص می کند که کدام سیستم برای خاموش کردن آتش مناسب تر خواهد بود. خاموش کننده های چند منظوره که برای انواع خاصی از آتش سوزی ها مناسب هستند را می توان با بیش از یک کلاس همچون A-B ، B-C ، A-B-C برچسب گذاری نمود. در تصویر مقابل انواع کلاس های آتش سوزی را برایتان شرح داده ایم.

انواع کلاس آتش سوزی

انواع کلاس آتش سوزی

 

نگه داشتن کپسول های آتش نشانی در محیط منزل و ادارات نه تنها کار هوشمندانه ای است ، بلکه در بسیاری از کشورها یک قانون اجباری محسوب می شود. قطعا تا به اینجا متوجه شده اید که سیستم اطفا حریق به چه معناست و از این رو اولین کاری که باید هنگام انتخاب کپسول های آتش نشانی انجام دهید این است که تصمیم بگیرید کدامیک از اتاق های خانه و یا اداره شما به کپسول نیاز دارند. شما باید حداقل در هر سطح از خانه و یا اداره تان حداقل یک کپسول نگه دارید. مطمئن شوید که در جایی که احتمال وقوع آتش سوزی زیاد است ، مانند آشپزخانه و گاراژ ، کپسول های آتش نشانی مناسبی نگه دارید.

کپسول های آتش نشانی در مکان هایی که دسترسی راحتی داشته باشند ، در داخل ساختمان ها نصب می شوند ( مثلا بر روی یک دیواری که در آن ناحیه رفت و آمد زیاد است ). آن ها همچنین در وسایل نقلیه موتوری ، آبی و هواپیماها جا می گیرند. به طور کلی ۵ نوع مهارکننده آتش وجود دارد ، اما مدل های مختلفی از خاموش کننده های آب و پودر خشک نیز وجود دارد که عبارتند از :

آب

آب – کف

اسپری – آب

کف

مواد شیمیایی مرطوب

پودر خشک استاندارد

پودر خشک خاص

دی اکسید کربن ( CO2 )

پس از اینکه متوجه شدید سیستم اطفا حریق چیست باید با نحوه کارکردن آن نیز آشنا شوید تا در شرایط اضطراری با مشکل مواجه نشوید! همان گونه که در بالا برایتان شرح دادیم پنج نوع کلاس آتش وجود دارد که برای هر یک از این کلاس ها ، از یک سیستم اطفا حریق خاصی استفاده می شود. در ادامه به شرح انواع سیستم های مهار کننده آتش مختص هر کلاس می پردازیم :

آتش کلاس A – مواد قابل احترق = ناشی از مواد جامد قابل اشتعال مانند چوب ، کاغذ و پارچه.

آتش کلاس B – گازها و مایعات قابل اشتعال = همچون بنزین ، تربانتین ، رنگ ، هیدروژن ، بوتان ، متان.

آتش کلاس C – تجهیزات الکتریکی = پس از حذف عامل الکتریکی ، کلاس آتش نیز تغییر می کند.

آتش کلاس D – فلزات قابل احتراق = مواد شیمیایی مانند منیزیم ، آلومینیوم یا پتاسیم.

آتش کلاس K – روغن های پخت و پز = آتش سوزی هایی که معمولا در آشپزخانه رخ می دهد.

انواع آتش و اطفا حریق

انواع آتش و اطفا حریق

 

آشنایی با انواع کپسول های آتش نشانی :

 

کپسول های آتش نشانی آب و گاز

این نوع از کپسول ها نیز مانند خاموش کننده های تحت فشار آب می باشد و محتوای سیلند آن با آب و محلول ضد یخ پر شده است. همچنین این دسته از کپسول ها برای جلوگیری از زنگ زدگی داخل سیلندر با یک لایه نازک از پلاستیک و ماده ضد زنگ پوشیده شده است تا از زنگ زدگی آن جلوگیری شود. اما تفاوت این دو خاموش کننده در نوع عامل فشار آنها می باشند که برای تامین خاموش کننده از گاز CO2 تحت فشار در یک سیلندر کوچک به نام کارتریج استفاده می ‌شود. در خاموش کننده های آب و گاز معمولا زمانی که گاز ذخیره شده در کارتیج آزاد شود ، دیگر غیر قابل بازگشت خواهد بود. همچنین مقدار تخلیه هر دو نوع خاموش کنده ۹۵% در زمان شارژ کامل می ‌باشد.

کپسول های آتش نشانی پودری

این کپسول ها رایج ترین نوع خاموش کننده ها می باشند و می توانند برای انواع آتش سوزی های نوع A , B , C مورد استفاده قرار بگیرند. استفاده از این خاموش کننده ها در فضای بسته توصیه نمی شود ، زیرا ممکن است به بینایی و دستگاه تنفسی صدمه بزند. در واقع بهترین عملکرد کپسول های آتش نشانی پودر خشک در فلزات و آتش سوزی نوع D مشاهده می شود. بهتر است هر ماه یکبار محفظه آن را سر و ته کنید و دوباره در محل خود قرار دهید تا مواد داخل آن ته نشین نشوند. این خاموش کننده ها با یک برچسب آبی شناخته می شوند و برخلاف سایرمدل های دیگر آتش را خنک نمی کنند.

کپسول های آتش نشانی آبی

یکی از مشکلات رایج این دسته از کپسول ها این است که در دمای کمتر از ۴ درجه یخ می زنند و غیرقابل استفاده خواهند بود. اما معمولا در این نوع خاموش کننده برای رفع این مشکل از ضد یخ هایی استفاده می شود که در دمای ۴۰- درجه سانتیگراد قابل استفاده باشند. قدرت پرتاب خاموش کننده های آبی طبق استاندارد انگلیس ۷ متر بوده اما این استاندارد در آمریکا به ۱۰ تا ۱۲ متر تغییر می کنند. همچنین مدت زمان تخلیه خاموش کننده ها به صورت مداوم طبق استاندارد انگلیس ۶۰ ثانیه و طبق استاندارد آمریکا ۵۵ ثانیه است.

کپسول های آتش نشانی گاز CO2

کپسول آتش نشانی CO2 با توجه به اینکه دارای محتویات گاز دی اکسید کربن می باشد ، به خوبی می تواند برای اطفای حریق تجهیزات الکتریکی مورد استفاده قرار بگیرد. به طور کلی به این دلیل که این گاز غیر قابل اشتعال ، بدون بو ، خنثی و غیر سمی است. توجه کنید که این نوع کپسول آتش نشانی را برای سوختگی انسان نمی توانید استفاده کنید و گاز دی اکسید کربن ممکن است منجر به خفگی فرد شده و آسیب های جدی به آن وارد کند و حتی منجر به مرگ به دلیل کمبود اکسیژن شود.

کپسول های دی اکسید کربن انتقال دهنده جریان الکتریسیته نمی باشند و از مهمترین ویژگی گاز CO2 می توان به وزن آن اشاره کرد که یک و نیم برابر هوا بوده و به همین خاطر زمان آتش ‌سوزی به عنوان یک لایه ای روی آتش سوار می شود و بدین ترتیب باعث خفه شدن و مهار آتش می گردد. در واقع حجم سیلندر خاموش کننده گازی CO2 ، گاز CO2 می باشد که تحت فشار ۵۵ الی ۶۰ اتمسفر ( ۸۰۰ الی ۹۰۰ PSI ) به صورت مایع درآمده و در سیلندر قرار می گیرد. انواع دستی این نوع از خاموش کننده‌ها ظرفیت‌ ۱ الی ۶ کیلوگرم دارند و اگر در ظرفیت‌ های بیشتر تولید شوند ، به صورت چرخ دار و یا دستگاه‌ های ثابت اتوماتیک مورد استفاده قرار می گیرند.